<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X25n0472"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 472 金刚经偈释</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 472 金刚经偈释</title> <author>明 曾凤仪释</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> </editionStmt> <extent>2卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">25</idno>.<idno type="no">472</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">金刚经偈释</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-08-16T15:46:26"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X25.0472.0043b" n="0043b"/> <lb ed="X" n="0043b01"/> <lb ed="X" n="0043b02"/> <lb ed="X" n="0043b03"/> <lb ed="X" n="0043b04"/> <lb ed="X" n="0043b05"/><cb:docNumber>No. 472</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0043b06"/><lb ed="R039" n="0085a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>金刚般若波罗蜜经偈释上<note place="inline">宗通卷八</note></cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0043b07"/> <lb ed="X" n="0043b08"/><lb ed="R039" n="0085a02"/><cb:div><p xml:id="pX25p0043b0801">弥勒菩萨八十行偈</p> <lb ed="X" n="0043b09"/><lb ed="R039" n="0085a03"/><p xml:id="pX25p0043b0901"><note place="inline">无著菩萨颂 唐法师義净译</note></p> <lb ed="X" n="0043b10"/><lb ed="R039" n="0085a04"/><p xml:id="pX25p0043b1001">天亲菩萨颂 魏<name role="" type="person">菩提流支</name>译</p> <lb ed="X" n="0043b11"/><lb ed="R039" n="0085a05"/><byline cb:type="author">明菩萨戒弟子南嶽山长曾凤仪释</byline> <lb ed="X" n="0043b12"/><lb ed="R039" n="0085a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX25p0043b1201" subtype="note1"><l>此经文句義次第</l><l>世无明慧不能解</l></lg> <lb ed="X" n="0043b13"/><lb ed="R039" n="0085a07"/><lg xml:id="lgX25p0043b1301"><l>法门句義及次第</l><l>世间不解離明慧</l></lg> <lb ed="X" n="0043b14"/><lb ed="R039" n="0085a08"/><lg xml:id="lgX25p0043b1401" subtype="note1"><l>稽首于此教我等</l><l>无边功德所生身</l></lg> <lb ed="X" n="0043b15"/><lb ed="R039" n="0085a09"/><lg xml:id="lgX25p0043b1501"><l>大智通达教我等</l><l>皈命无量功德身</l></lg> <lb ed="X" n="0043b16"/><lb ed="R039" n="0085a10"/><lg xml:id="lgX25p0043b1601" subtype="note1"><l>具如斯德应礼敬</l><l>彼之足迹顶戴持</l></lg> <lb ed="X" n="0043b17"/><lb ed="R039" n="0085a11"/><lg xml:id="lgX25p0043b1701"><l>应当敬彼如是等</l><l>头面礼足而顶戴</l></lg> <lb ed="X" n="0043b18"/><lb ed="R039" n="0085a12"/><lg xml:id="lgX25p0043b1801" subtype="note1"><l>觉辕难驾彼能乘</l><l>要心普利诸含识</l></lg> <lb ed="X" n="0043b19"/><lb ed="R039" n="0085a13"/><lg xml:id="lgX25p0043b1901"><l>以能荷<persName>佛</persName>难勝事</l><l>摄受众生利益故</l></lg> <lb ed="X" n="0043b20"/><lb ed="R039" n="0085a14"/><p xml:id="pX25p0043b2001">偈曰。</p> <lb ed="X" n="0043b21"/><lb ed="R039" n="0085a15"/><p xml:id="pX25p0043b2101"><note place="inline">勝利益应知。于身幷属者。得未得不退。谓最勝付嘱</note>。</p> <lb ed="X" n="0043b22"/><lb ed="R039" n="0085a16"/><p xml:id="pX25p0043b2201">巧护義应知。加彼身同行。不退得未得。是名善付嘱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0043b23"/><lb ed="R039" n="0085a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0043b2301">此释善护念诸菩萨。善付嘱诸菩萨。二种義也。护 <lb ed="X" n="0043b24"/><lb ed="R039" n="0085a18"/>念为摄受根<anchor xml:id="nkr_note_add_0043b2401" n="0043b2401"/><anchor xml:id="beg0043b2401" n="0043b2401"/>已<anchor xml:id="end0043b2401"/>熟者。<persName>如来</persName>善巧神力加被于彼。于 <pb ed="X" xml:id="X25.0472.0043c" n="0043c"/> <lb ed="X" n="0043c01"/><lb ed="R039" n="0085b01"/>彼身中。令其<persName>佛</persName>法成就。于彼属同行者。令其教化 <lb ed="X" n="0043c02"/><lb ed="R039" n="0085b02"/>利益。自利利他。与<persName>佛</persName>无异。付嘱为哀彼根未熟者。 <lb ed="X" n="0043c03"/><lb ed="R039" n="0085b03"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0043c0301" n="0043c0301"/><anchor xml:id="beg0043c0301" n="0043c0301"/>已<anchor xml:id="end0043c0301"/>得不退位者。令之不捨大乘。未得不退位者。令 <lb ed="X" n="0043c04"/><lb ed="R039" n="0085b04"/>于大乘更趣殊勝。以勝付嘱而相付嘱。欲其转化 <lb ed="X" n="0043c05"/><lb ed="R039" n="0085b05"/>无穷也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0043c06"/><lb ed="R039" n="0085b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0043c0601"><note place="inline">于心廣最勝。至极无顚倒。利益意乐处。此乘功德满</note>。</p> <lb ed="X" n="0043c07"/><lb ed="R039" n="0085b07"/><p xml:id="pX25p0043c0701">廣大第一常。其心不顚倒。利益深心住。此乘功德满。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0043c08"/><lb ed="R039" n="0085b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0043c0801">此释所有一切众生之类。至即非菩萨。四种心也。 <lb ed="X" n="0043c09"/><lb ed="R039" n="0085b09"/>若胎卵湿化。至若非有想非无想。尽乎三界众生 <lb ed="X" n="0043c10"/><lb ed="R039" n="0085b10"/>矣。悉在所度之中。是廣大心也。皆令入无馀涅槃。 <lb ed="X" n="0043c11"/><lb ed="R039" n="0085b11"/>尽成<persName>佛</persName>果。是第一心也。实无众生得灭度者。但是 <lb ed="X" n="0043c12"/><lb ed="R039" n="0085b12"/>寂灭<anchor xml:id="nkr_note_add_0043c1201" n="0043c1201"/><anchor xml:id="beg0043c1201" n="0043c1201"/>己<anchor xml:id="end0043c1201"/>身。无别有情。是常心也。何以故。菩萨取一 <lb ed="X" n="0043c13"/><lb ed="R039" n="0085b13"/>切众生。犹若我身。常不捨離。故名为常。若有我人 <lb ed="X" n="0043c14"/><lb ed="R039" n="0085b14"/>众生寿者四相。依止身见。故我等想生。是名顚倒。 <lb ed="X" n="0043c15"/><lb ed="R039" n="0085b15"/>无此四相。是不顚倒心也。如是四种利益意乐。圆 <lb ed="X" n="0043c16"/><lb ed="R039" n="0085b16"/>满果因。应无所住。行于佈施。住无所住。名深心住。 <lb ed="X" n="0043c17"/><lb ed="R039" n="0085b17"/>此菩萨乘。功德圆满。量等虚空。如是降伏。如是安 <lb ed="X" n="0043c18"/><lb ed="R039" n="0085b18"/>住。是<persName>如来</persName>所为善护念善付嘱诸菩萨者也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0043c19"/><lb ed="R039" n="0086a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0043c1901"><note place="inline">六度皆名施。由财无畏法。此中一二三。名修行不住</note>。</p> <lb ed="X" n="0043c20"/><lb ed="R039" n="0086a02"/><p xml:id="pX25p0043c2001">檀義摄于六。资生无畏法。此中一二三。名为修行住。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0043c21"/><lb ed="R039" n="0086a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0043c2101">此释应无所住行于佈施義也。佈施是檀波罗蜜。 <lb ed="X" n="0043c22"/><lb ed="R039" n="0086a04"/>无住是般若波罗蜜。何以行施处離相。離相处行 <lb ed="X" n="0043c23"/><lb ed="R039" n="0086a05"/>施。名为相应行。以檀施能摄六波罗蜜故。施有三 <lb ed="X" n="0043c24"/><lb ed="R039" n="0086a06"/>种。一者资生施。二者无畏施。三者法施。此中资生 <pb ed="X" xml:id="X25.0472.0044a" n="0044a"/> <lb ed="X" n="0044a01"/><lb ed="R039" n="0086a07"/>施。但摄佈施一波罗蜜。无畏施。摄持戒忍辱二波 <lb ed="X" n="0044a02"/><lb ed="R039" n="0086a08"/>罗蜜。法施摄精进禅定智慧三波罗蜜。此三种施。 <lb ed="X" n="0044a03"/><lb ed="R039" n="0086a09"/>皆得名施。亦皆得名智。以智摄五波罗蜜。即无所 <lb ed="X" n="0044a04"/><lb ed="R039" n="0086a10"/>住而行于佈施等。诸菩萨修行。当住于此也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0044a05"/><lb ed="R039" n="0086a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0044a0501"><note place="inline">为自身报恩。果报皆不著。为離于不起。及離为馀行</note>。</p> <lb ed="X" n="0044a06"/><lb ed="R039" n="0086a12"/><p xml:id="pX25p0044a0601">自身及报恩。果报斯不著。护存<anchor xml:id="nkr_note_add_0044a0601" n="0044a0601"/><anchor xml:id="beg0044a0601" n="0044a0601"/>己<anchor xml:id="end0044a0601"/>不施。防求于异事。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0044a07"/><lb ed="R039" n="0086a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0044a0701">此释佈施不住于相之義也。凡人行施。多为现在 <lb ed="X" n="0044a08"/><lb ed="R039" n="0086a14"/>自身。及报过去之恩。希望未来之果。三者而<anchor xml:id="nkr_note_add_0044a0801" n="0044a0801"/><anchor xml:id="beg0044a0801" n="0044a0801"/>已<anchor xml:id="end0044a0801"/>。于 <lb ed="X" n="0044a09"/><lb ed="R039" n="0086a15"/>此三世事中。悉皆不著。所谓不住于事者。依资生 <lb ed="X" n="0044a10"/><lb ed="R039" n="0086a16"/>施说。谓于所施财。心无爱著。无所住者。依无畏施 <lb ed="X" n="0044a11"/><lb ed="R039" n="0086a17"/>说。谓修戒忍时。不望报恩。不住色等者。依法施说。 <lb ed="X" n="0044a12"/><lb ed="R039" n="0086a18"/>谓说法之人。心不希求可意诸境。凡现生果报。及 <lb ed="X" n="0044a13"/><lb ed="R039" n="0086b01"/>他生果报。皆不著也。复以何義不住彼耶。心存于 <lb ed="X" n="0044a14"/><lb ed="R039" n="0086b02"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0044a1401" n="0044a1401"/><anchor xml:id="beg0044a1401" n="0044a1401"/>己<anchor xml:id="end0044a1401"/>不起施心故。或复施<anchor xml:id="nkr_note_add_0044a1402" n="0044a1402"/><anchor xml:id="beg0044a1402" n="0044a1402"/>已<anchor xml:id="end0044a1402"/>还追悔故。为护此事。于 <lb ed="X" n="0044a15"/><lb ed="R039" n="0086b03"/>身不著。若有希求。即为馀事而行惠施。退失菩提 <lb ed="X" n="0044a16"/><lb ed="R039" n="0086b04"/>故。为防是行。于事不著。此佈施等不应住于相也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0044a17"/><lb ed="R039" n="0086b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0044a1701"><note place="inline">摄伏在三轮。于相心除遣。後後诸疑惑。随生皆悉除</note>。</p> <lb ed="X" n="0044a18"/><lb ed="R039" n="0086b06"/><p xml:id="pX25p0044a1801">调伏彼事中。远離取相心。及断种种疑。亦防生成心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0044a19"/><lb ed="R039" n="0086b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0044a1901">此释佈施離相获福。复断後後疑惑也。度生而著 <lb ed="X" n="0044a20"/><lb ed="R039" n="0086b08"/>四相。即佈施而住于相。此取相之心。故当降伏。即 <lb ed="X" n="0044a21"/><lb ed="R039" n="0086b09"/>彼佈施等事中。不见施物。受者。及施者。于此三轮。 <lb ed="X" n="0044a22"/><lb ed="R039" n="0086b10"/>除著想心。但应如所教住。谓以无住为住也。此中 <lb ed="X" n="0044a23"/><lb ed="R039" n="0086b11"/>有疑若離施等相想。云何能成施福。不知如是布 <lb ed="X" n="0044a24"/><lb ed="R039" n="0086b12"/>施。其福转多。量等虚空。不可思量。此即断疑之端 <pb ed="X" xml:id="X25.0472.0044b" n="0044b"/> <lb ed="X" n="0044b01"/><lb ed="R039" n="0086b13"/>也。向後层见叠出。所有经文。皆为除遣後後疑惑。 <lb ed="X" n="0044b02"/><lb ed="R039" n="0086b14"/>如云莫作是念等。如云勿谓<persName>如来</persName>有所说法度生 <lb ed="X" n="0044b03"/><lb ed="R039" n="0086b15"/>等。皆防生成心之谓也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0044b04"/><lb ed="R039" n="0086b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0044b0401"><note place="inline">若将为集造。妙相非勝相。三相迁异故。无此谓<persName>如来</persName></note>。</p> <lb ed="X" n="0044b05"/><lb ed="R039" n="0086b17"/><p xml:id="pX25p0044b0501">分别有为体。防彼成就得。三相异体故。離彼即<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0044b06"/><lb ed="R039" n="0086b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0044b0601">此释不可以身相得见<persName>如来</persName>之義也。<persName>如来</persName>三十二 <lb ed="X" n="0044b07"/><lb ed="R039" n="0087a01"/>相。是由施等因缘集造。堕在有为之数。由多劫修 <lb ed="X" n="0044b08"/><lb ed="R039" n="0087a02"/>行。乃得成就。若分别有为体是<persName>如来</persName>。便见<persName>如来</persName>有 <lb ed="X" n="0044b09"/><lb ed="R039" n="0087a03"/>其勝相。若望<persName>如来</persName>真如之性。即无此勝相。何以故。 <lb ed="X" n="0044b10"/><lb ed="R039" n="0087a04"/>此有为体。当为生住异灭四相所迁。此云三相异 <lb ed="X" n="0044b11"/><lb ed="R039" n="0087a05"/>体者。以住异同时故。若法身<persName>如来</persName>者。本自无生。離 <lb ed="X" n="0044b12"/><lb ed="R039" n="0087a06"/>彼有为。本无所为。離彼成就。非前际生。非後际灭。 <lb ed="X" n="0044b13"/><lb ed="R039" n="0087a07"/>本无变迁。離彼异体。谓三相异<persName>如来</persName>故。是法身无 <lb ed="X" n="0044b14"/><lb ed="R039" n="0087a08"/>相。不应以身相见也。若于是处。无三相可得。足知 <lb ed="X" n="0044b15"/><lb ed="R039" n="0087a09"/><persName>如来</persName>不是有为造作因缘所成。如是见<anchor xml:id="nkr_note_add_0044b1501" n="0044b1501"/><anchor xml:id="beg0044b1501" n="0044b1501"/>已<anchor xml:id="end0044b1501"/>。虽为<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0044b16"/><lb ed="R039" n="0087a10"/>果而行佈施。非著法施。成如是断疑故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0044b17"/><lb ed="R039" n="0087a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0044b1701"><note place="inline">因与果甚深。于彼恶时说。此非无利益。由三菩萨殊</note>。</p> <lb ed="X" n="0044b18"/><lb ed="R039" n="0087a12"/><p xml:id="pX25p0044b1801">说因果深義。于彼恶世时。不空以有实。菩萨三德备。</p> <lb ed="X" n="0044b19"/><lb ed="R039" n="0087a13"/><p xml:id="pX25p0044b1901"><note place="inline">由于先<persName>佛</persName>所。奉持于戒学。幷殖善根故。名具戒具德</note>。</p> <lb ed="X" n="0044b20"/><lb ed="R039" n="0087a14"/><p xml:id="pX25p0044b2001">修戒于过去。及种诸善根。戒具于诸<persName>佛</persName>。亦说功德满。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0044b21"/><lb ed="R039" n="0087a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0044b2101">此释颇有众生。至种诸善根義也。无住而住。因深 <lb ed="X" n="0044b22"/><lb ed="R039" n="0087a16"/>也。相而无相。果深也。于彼鬥诤牢固恶世之时。有 <lb ed="X" n="0044b23"/><lb ed="R039" n="0087a17"/>能不以此为空谈而生实信者。是末代菩萨持戒 <lb ed="X" n="0044b24"/><lb ed="R039" n="0087a18"/>修福。具戒具德具慧。三德完备。故能信也。当知是 <pb ed="X" xml:id="X25.0472.0044c" n="0044c"/> <lb ed="X" n="0044c01"/><lb ed="R039" n="0087b01"/>人。修戒于过去。承事多<persName>佛</persName>。种诸善根。其来久矣。供 <lb ed="X" n="0044c02"/><lb ed="R039" n="0087b02"/>养诸<persName>佛</persName>有三种義。一者给侍左右。二者严办所需。 <lb ed="X" n="0044c03"/><lb ed="R039" n="0087b03"/>三者询承法要。能守护故。名曰尸罗。谓能善守六 <lb ed="X" n="0044c04"/><lb ed="R039" n="0087b04"/>情根故。修复有三种。一能離于十不善业故。二能 <lb ed="X" n="0044c05"/><lb ed="R039" n="0087b05"/>作于菩提分业故。三能趣于第一義谛故。如是修 <lb ed="X" n="0044c06"/><lb ed="R039" n="0087b06"/>戒。而行恭敬承事。即持戒具足。如是供养。而种植 <lb ed="X" n="0044c07"/><lb ed="R039" n="0087b07"/>善根。即功德具足。次下明其具慧。能于菩提生于 <lb ed="X" n="0044c08"/><lb ed="R039" n="0087b08"/>实相。功德圆满。其福固无量也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0044c09"/><lb ed="R039" n="0087b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0044c0901"><note place="inline">能断于我想。及以法想故。此名为具慧。二四殊成八</note>。</p> <lb ed="X" n="0044c10"/><lb ed="R039" n="0087b10"/><p xml:id="pX25p0044c1001">彼寿者及法。远離于取相。亦说知彼相。依八八義别。</p> <lb ed="X" n="0044c11"/><lb ed="R039" n="0087b11"/><p xml:id="pX25p0044c1101"><note place="inline">别体相续起。至寿尽而住。更求于馀趣。我想有四种</note>。</p> <lb ed="X" n="0044c12"/><lb ed="R039" n="0087b12"/><p xml:id="pX25p0044c1201">差别相续体。不断至命住。复趣于异道。是我相四种。</p> <lb ed="X" n="0044c13"/><lb ed="R039" n="0087b13"/><p xml:id="pX25p0044c1301"><note place="inline">皆无故非有。有故不可说。是言说因故。法想有四种</note>。</p> <lb ed="X" n="0044c14"/><lb ed="R039" n="0087b14"/><p xml:id="pX25p0044c1401">一切空无物。实有不可说。依言词而说。是法相四种。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0044c15"/><lb ed="R039" n="0087b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0044c1501">此释无我人众生寿者四相。及无法相亦无非法 <lb ed="X" n="0044c16"/><lb ed="R039" n="0087b16"/>相義也。上言菩萨三德备。由戒生定。由定生慧。所 <lb ed="X" n="0044c17"/><lb ed="R039" n="0087b17"/>谓有智慧者。了知人无我。故无寿者四相。了知法 <lb ed="X" n="0044c18"/><lb ed="R039" n="0087b18"/>无我。故无法非法四相。彼寿者及法。八相俱離。不 <lb ed="X" n="0044c19"/><lb ed="R039" n="0088a01"/>复取著。谁其知彼相而远離之。唯具慧者。依于八 <lb ed="X" n="0044c20"/><lb ed="R039" n="0088a02"/>相。了知八相義别。所谓我相四种者何。中有主宰。 <lb ed="X" n="0044c21"/><lb ed="R039" n="0088a03"/>名之为我。今观色受想行识诸蕴。各各差别。各无 <lb ed="X" n="0044c22"/><lb ed="R039" n="0088a04"/>主宰。故无我相。安住常性。名曰众生。今诸蕴无常。 <lb ed="X" n="0044c23"/><lb ed="R039" n="0088a05"/>相续流转。无有一法是安住性。故无众生相。脉脉 <lb ed="X" n="0044c24"/><lb ed="R039" n="0088a06"/>不断。乃名命住。今至寿尽而住。如有经言。汝今刹 <pb ed="X" xml:id="X25.0472.0045a" n="0045a"/> <lb ed="X" n="0045a01"/><lb ed="R039" n="0088a07"/>那亦生亦老亦死。故无寿者相。诸蕴循环。受诸异 <lb ed="X" n="0045a02"/><lb ed="R039" n="0088a08"/>趣。名曰人相。是中无人能取诸趣。譬如因质而现 <lb ed="X" n="0045a03"/><lb ed="R039" n="0088a09"/>于像。质不至像。而有像现。由前蕴故後蕴续生。前 <lb ed="X" n="0045a04"/><lb ed="R039" n="0088a10"/>不至後。而後相续。是无人相也。此谓了知人无我 <lb ed="X" n="0045a05"/><lb ed="R039" n="0088a11"/>性也。所谓法相四种者何。经云。无法想。亦无非法 <lb ed="X" n="0045a06"/><lb ed="R039" n="0088a12"/>想。无想。亦无非想。诸译皆然。唯秦略其後二。此复 <lb ed="X" n="0045a07"/><lb ed="R039" n="0088a13"/>云何。第一義谛。法本不生。能取所取。诸法皆无。故 <lb ed="X" n="0045a08"/><lb ed="R039" n="0088a14"/>无法想。以不生故。亦无有灭。彼法无物。而空实有。 <lb ed="X" n="0045a09"/><lb ed="R039" n="0088a15"/>故亦无非法想。此偈所谓一切空无物也。法与非 <lb ed="X" n="0045a10"/><lb ed="R039" n="0088a16"/>法分别離故。不可说有。不可说无。非言所诠故。故 <lb ed="X" n="0045a11"/><lb ed="R039" n="0088a17"/>无想。此偈所谓实有不可说也。所言无想。但显想 <lb ed="X" n="0045a12"/><lb ed="R039" n="0088a18"/>无。非谓有法而名非想。虽第一義離一切想。而依 <lb ed="X" n="0045a13"/><lb ed="R039" n="0088b01"/>世间言语想说。以于无言处依言相说。是不可言 <lb ed="X" n="0045a14"/><lb ed="R039" n="0088b02"/>显者。实言说之因也。亦无非想。此偈所谓依言词 <lb ed="X" n="0045a15"/><lb ed="R039" n="0088b03"/>而说也。是谓了知法无我性也。寿等四相易知。法 <lb ed="X" n="0045a16"/><lb ed="R039" n="0088b04"/>等四相难晰。彼知远離我人众生寿者四相。即谓 <lb ed="X" n="0045a17"/><lb ed="R039" n="0088b05"/>之法相。幷其法相而空之。即谓之非法相。有是有 <lb ed="X" n="0045a18"/><lb ed="R039" n="0088b06"/>非。未離分别。法与非法。二者俱泯。无可言说。是谓 <lb ed="X" n="0045a19"/><lb ed="R039" n="0088b07"/>俱空。若一向是空。破灭诸相。恐堕偏空。故依俗谛 <lb ed="X" n="0045a20"/><lb ed="R039" n="0088b08"/>说。亦无非相。有而不有。无而不无。是中道谛也。此 <lb ed="X" n="0045a21"/><lb ed="R039" n="0088b09"/>非法相。遣法也。无相。遣非也。亦无非相。遣非非也。 <lb ed="X" n="0045a22"/><lb ed="R039" n="0088b10"/>秦译但以非法相该之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0045a23"/><lb ed="R039" n="0088b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0045a2301"><note place="inline">由彼信解力。信故生实想。不如言取故。取为正说故</note>。</p> <lb ed="X" n="0045a24"/><lb ed="R039" n="0088b12"/><p xml:id="pX25p0045a2401">彼人依信心。恭敬生实相。闻声不正取。正说如是取。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0472.0045b" n="0045b"/> <lb ed="X" n="0045b01"/><lb ed="R039" n="0088b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0045b0101">此释不应取法。不应取非法義也。彼人持戒修福。 <lb ed="X" n="0045b02"/><lb ed="R039" n="0088b14"/>能起深信。依彼信心。恭敬多<persName>佛</persName>。种诸善根。闻此经 <lb ed="X" n="0045b03"/><lb ed="R039" n="0088b15"/>典。乃至一念生净信者。信心淸净。能生实相。由具 <lb ed="X" n="0045b04"/><lb ed="R039" n="0088b16"/>慧者。不如言取義。随顺第一義智。取为正说故。名 <lb ed="X" n="0045b05"/><lb ed="R039" n="0088b17"/>为实相。为斯理故。说彼八相远離之後。便云不取 <lb ed="X" n="0045b06"/><lb ed="R039" n="0088b18"/>于法相。亦不取于非法相。法与非法。总未離于声 <lb ed="X" n="0045b07"/><lb ed="R039" n="0089a01"/>教。彼不以所闻声教而正取之也。不正取于法。不 <lb ed="X" n="0045b08"/><lb ed="R039" n="0089a02"/>正取于非法。二相远離。即是实相。正说如是取。是 <lb ed="X" n="0045b09"/><lb ed="R039" n="0089a03"/>以不取取之也。彼菩萨闻说章句。能生实相如此。 <lb ed="X" n="0045b10"/><lb ed="R039" n="0089a04"/>何患其後有闻者不生实信乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0045b11"/><lb ed="R039" n="0089a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0045b1101"><note place="inline"><persName>佛</persName>了果非比。由愿智故知。为求利敬者。遮其自说故</note>。</p> <lb ed="X" n="0045b12"/><lb ed="R039" n="0089a06"/><p xml:id="pX25p0045b1201"><persName>佛</persName>不见果知。愿智力现见。求供养恭敬。彼人不能说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0045b13"/><lb ed="R039" n="0089a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0045b1301">此释<persName>如来</persName>悉知悉见義也。谓<persName>佛</persName>知即是见。见即是 <lb ed="X" n="0045b14"/><lb ed="R039" n="0089a08"/>知。非如肉眼。但见粗近物。至细障远处则不能知。 <lb ed="X" n="0045b15"/><lb ed="R039" n="0089a09"/>非如比智。见烟知火。不能照了诸相差别。彼具戒 <lb ed="X" n="0045b16"/><lb ed="R039" n="0089a10"/>等人所有果报。<persName>佛</persName>一一知。<persName>佛</persName>一一见。若不言见。或 <lb ed="X" n="0045b17"/><lb ed="R039" n="0089a11"/>谓比知。若不言知。或谓肉眼等见。是故知见幷言。 <lb ed="X" n="0045b18"/><lb ed="R039" n="0089a12"/>然由愿智现量而了。唯<persName>佛</persName>具廣度众生大愿力故。 <lb ed="X" n="0045b19"/><lb ed="R039" n="0089a13"/>具一切智智大智力故。于诸境界朗然现觉。不但 <lb ed="X" n="0045b20"/><lb ed="R039" n="0089a14"/>现生福果。洞烛无差。即将来所感果报。为人供养 <lb ed="X" n="0045b21"/><lb ed="R039" n="0089a15"/>恭敬等。无量福德。一一了知。何故<persName>如来</persName>作如是说。 <lb ed="X" n="0045b22"/><lb ed="R039" n="0089a16"/>彼具戒等欲得福德。彼人则不能说。是人自知故。 <lb ed="X" n="0045b23"/><lb ed="R039" n="0089a17"/>诸<persName>佛</persName><persName>如来</persName>。善知彼何等人。有何等行。是故彼人不 <lb ed="X" n="0045b24"/><lb ed="R039" n="0089a18"/>能自说。得福有二。生者能生因故。取者熏修自体 <pb ed="X" xml:id="X25.0472.0045c" n="0045c"/> <lb ed="X" n="0045c01"/><lb ed="R039" n="0089b01"/>果義故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0045c02"/><lb ed="R039" n="0089b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0045c0201"><note place="inline">证不住于法。为是随顺故。犹如捨其筏。是密意应知</note>。</p> <lb ed="X" n="0045c03"/><lb ed="R039" n="0089b03"/><p xml:id="pX25p0045c0301">彼不住随顺。于法中证智。如人捨船筏。法中義亦然。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0045c04"/><lb ed="R039" n="0089b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0045c0401">此释法尙应捨。何况非法義也。谓文字般若修多 <lb ed="X" n="0045c05"/><lb ed="R039" n="0089b05"/>罗等法。非证智者所住处故。既得证<anchor xml:id="nkr_note_add_0045c0501" n="0045c0501"/><anchor xml:id="beg0045c0501" n="0045c0501"/>已<anchor xml:id="end0045c0501"/>。应捨彼法。 <lb ed="X" n="0045c06"/><lb ed="R039" n="0089b06"/>如到彼岸。应捨其筏。然欲证智。非法不可。于增上 <lb ed="X" n="0045c07"/><lb ed="R039" n="0089b07"/>证。是随顺故。应须收取。如未达岸。必凭其筏。是名 <lb ed="X" n="0045c08"/><lb ed="R039" n="0089b08"/>密意。一筏之上。有其取捨。故名为密。是般若法。于 <lb ed="X" n="0045c09"/><lb ed="R039" n="0089b09"/>无相菩提相应者。尙在所捨。何况我相四种。及法 <lb ed="X" n="0045c10"/><lb ed="R039" n="0089b10"/>相四种。与实相不相应者。其可取著而不捨乎。不 <lb ed="X" n="0045c11"/><lb ed="R039" n="0089b11"/>悟而随顺于法者。即名识。悟而能转乎法者。即名 <lb ed="X" n="0045c12"/><lb ed="R039" n="0089b12"/>智。转识成智。即法中義也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0045c13"/><lb ed="R039" n="0089b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0045c1301"><note place="inline">化体非真<persName>佛</persName>。亦非说法者。说法非二取。所说離言诠</note>。</p> <lb ed="X" n="0045c14"/><lb ed="R039" n="0089b14"/><p xml:id="pX25p0045c1401">应化非真<persName>佛</persName>。亦非说法者。说法不二取。无说離言相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0045c15"/><lb ed="R039" n="0089b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0045c1501">此释<persName>如来</persName>所说法。皆不可取不可说。非法非非法 <lb ed="X" n="0045c16"/><lb ed="R039" n="0089b16"/>義也。此须菩提所解<persName>如来</persName>无得无说義。应化非法 <lb ed="X" n="0045c17"/><lb ed="R039" n="0089b17"/>身。原不证法。亦不说法。故谓无定法可得。亦无定 <lb ed="X" n="0045c18"/><lb ed="R039" n="0089b18"/>法可说。其義维何。以<persName>如来</persName>所说真如之法。非耳能 <lb ed="X" n="0045c19"/><lb ed="R039" n="0090a01"/>听。不可取故。非口能宣。不可说故。是故应知非法 <lb ed="X" n="0045c20"/><lb ed="R039" n="0090a02"/>非非法。此據真如道理而说。彼非是法。谓是法无 <lb ed="X" n="0045c21"/><lb ed="R039" n="0090a03"/>为其性故。复非非法。由彼无自性。体是有故。二边 <lb ed="X" n="0045c22"/><lb ed="R039" n="0090a04"/>俱離。即无可说。是无上菩提。離言说相。从来无有 <lb ed="X" n="0045c23"/><lb ed="R039" n="0090a05"/>得者。既无所得。更何说哉。此无得无说。须菩提所 <lb ed="X" n="0045c24"/><lb ed="R039" n="0090a06"/>为解空第一也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0472.0046a" n="0046a"/> <lb ed="X" n="0046a01"/><lb ed="R039" n="0090a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0046a0101"><note place="inline">自受为他说。非无益集福。福不持菩提。彼二能持故</note>。</p> <lb ed="X" n="0046a02"/><lb ed="R039" n="0090a08"/><p xml:id="pX25p0046a0201">受持法及说。不空于福德。福不趣菩提。二能趣菩提。</p> <lb ed="X" n="0046a03"/><lb ed="R039" n="0090a09"/><p xml:id="pX25p0046a0301"><note place="inline">得自性因故。此馀者是生。唯是<persName>佛</persName>法故。能成最勝福</note>。</p> <lb ed="X" n="0046a04"/><lb ed="R039" n="0090a10"/><p xml:id="pX25p0046a0401">于实名了因。亦为馀生因。唯独诸<persName>佛</persName>法。福成第一体。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0046a05"/><lb ed="R039" n="0090a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0046a0501">此释若人满三千大千世界七宝以用佈施。至所 <lb ed="X" n="0046a06"/><lb ed="R039" n="0090a12"/>谓<persName>佛</persName>法者即非<persName>佛</persName>法義也。宝满三千界。持用佈施。 <lb ed="X" n="0046a07"/><lb ed="R039" n="0090a13"/>非不得福甚多。以其不趣菩提。唯成有漏之业而 <lb ed="X" n="0046a08"/><lb ed="R039" n="0090a14"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0046a0801" n="0046a0801"/><anchor xml:id="beg0046a0801" n="0046a0801"/>已<anchor xml:id="end0046a0801"/>。若受持此经。为他人说。自利利他二者。能趣菩 <lb ed="X" n="0046a09"/><lb ed="R039" n="0090a15"/>提。肩荷<persName>佛</persName>道。福德积聚。勝彼宝施者无量。曷言乎 <lb ed="X" n="0046a10"/><lb ed="R039" n="0090a16"/>福德之勝也。一切无上菩提。皆从此经发明。现证 <lb ed="X" n="0046a11"/><lb ed="R039" n="0090a17"/>无为实体。永断生死苦因。故曰于实为了因。一切 <lb ed="X" n="0046a12"/><lb ed="R039" n="0090a18"/>诸<persName>佛</persName>。皆从此经。熏修身语。律仪圆满。出生报化之 <lb ed="X" n="0046a13"/><lb ed="R039" n="0090b01"/>身。故曰亦为馀生因。持说此经者。成就第一之法。 <lb ed="X" n="0046a14"/><lb ed="R039" n="0090b02"/>成就稀有之<persName>佛</persName>。世间之福。孰有过于此者。然所谓 <lb ed="X" n="0046a15"/><lb ed="R039" n="0090b03"/><persName>佛</persName>法者。即<persName>佛</persName>法非<persName>佛</persName>法。以所觉之法。唯<persName>佛</persName>能证。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0046a16"/><lb ed="R039" n="0090b04"/>不自有。由不共性。以能作第一法因。是故彼福德 <lb ed="X" n="0046a17"/><lb ed="R039" n="0090b05"/>中。此福最勝。故曰福成第一体也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0046a18"/><lb ed="R039" n="0090b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0046a1801"><note place="inline">不取自果故。非可取可说。解脱二障故。说妙生无诤</note>。</p> <lb ed="X" n="0046a19"/><lb ed="R039" n="0090b07"/><p xml:id="pX25p0046a1901">不可取及说。自果不取故。依彼善吉者。说離二种障。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0046a20"/><lb ed="R039" n="0090b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0046a2001">此释须陀洹能作是念我得须陀洹果不。至须菩 <lb ed="X" n="0046a21"/><lb ed="R039" n="0090b09"/>提实无所行而名须菩提是乐阿兰那行義也。一 <lb ed="X" n="0046a22"/><lb ed="R039" n="0090b10"/>切圣贤皆以无为法而有差别。今日所谓<persName>佛</persName>法者 <lb ed="X" n="0046a23"/><lb ed="R039" n="0090b11"/>即非<persName>佛</persName>法。是无为法。亦不可取及说也。所谓不可 <lb ed="X" n="0046a24"/><lb ed="R039" n="0090b12"/>取者。非谓无其果也。如四果人各证自果。但不自 <pb ed="X" xml:id="X25.0472.0046b" n="0046b"/> <lb ed="X" n="0046b01"/><lb ed="R039" n="0090b13"/>作念谓得是果。即是不取。彼于证时。離取我等随 <lb ed="X" n="0046b02"/><lb ed="R039" n="0090b14"/>眠烦恼。是故无如是心我能得果。此不取者。即四 <lb ed="X" n="0046b03"/><lb ed="R039" n="0090b15"/>果離四果。如依须菩提说得无诤三昧也。无诤者。 <lb ed="X" n="0046b04"/><lb ed="R039" n="0090b16"/>谓離烦恼障。及離三昧障故。由離烦恼障。得罗汉 <lb ed="X" n="0046b05"/><lb ed="R039" n="0090b17"/>果。由離三昧障。得无诤行。盖人法两空矣。更何取 <lb ed="X" n="0046b06"/><lb ed="R039" n="0090b18"/>乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0046b07"/><lb ed="R039" n="0091a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0046b0701"><note place="inline">在燃灯<persName>佛</persName>所。言不取证法。由斯证法成。非所取所说</note>。</p> <lb ed="X" n="0046b08"/><lb ed="R039" n="0091a02"/><p xml:id="pX25p0046b0801"><persName>佛</persName>于燃灯语。不取理实智。以是真实義。成彼无取说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0046b09"/><lb ed="R039" n="0091a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0046b0901">此释<persName>如来</persName>在燃灯<persName>佛</persName>所于法实无所得義也。燃灯 <lb ed="X" n="0046b10"/><lb ed="R039" n="0091a04"/>生时。身光如灯。以至成<persName>佛</persName>。亦名燃灯。释迦<persName>如来</persName>于 <lb ed="X" n="0046b11"/><lb ed="R039" n="0091a05"/>彼授记成<persName>佛</persName>。然<persName>佛</persName>于燃灯授记语中。不取于法。无 <lb ed="X" n="0046b12"/><lb ed="R039" n="0091a06"/><persName>佛</persName>想。无我想。无授记说授记想。显是智证。而无所 <lb ed="X" n="0046b13"/><lb ed="R039" n="0091a07"/>取故。但以无分别实智。证无差别真理。以是真实 <lb ed="X" n="0046b14"/><lb ed="R039" n="0091a08"/>之義。離心缘相。成其无取。離言说相。成其无说。所 <lb ed="X" n="0046b15"/><lb ed="R039" n="0091a09"/>以<persName>如来</persName>昔在燃灯<persName>佛</persName>所。于法实无所得也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0046b16"/><lb ed="R039" n="0091a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0046b1601"><note place="inline">智流唯识性。国土非所执。无形故勝故。非严许严性</note>。</p> <lb ed="X" n="0046b17"/><lb ed="R039" n="0091a11"/><p xml:id="pX25p0046b1701">智习唯识通。如是取净土。非形第一体。非严莊严意。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0046b18"/><lb ed="R039" n="0091a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0046b1801">此释莊严<persName>佛</persName>土者即非莊严是名莊严義也。净土 <lb ed="X" n="0046b19"/><lb ed="R039" n="0091a13"/>有二种。一法相土。谓有形相可得。二法性土。谓離 <lb ed="X" n="0046b20"/><lb ed="R039" n="0091a14"/>一切相。无所见闻。莊严亦有二种。一形相莊严。谓 <lb ed="X" n="0046b21"/><lb ed="R039" n="0091a15"/>金地宝池等。二第一義莊严。谓修习无分别智。通 <lb ed="X" n="0046b22"/><lb ed="R039" n="0091a16"/>达唯识真实之理。显发过恒沙功德而为莊严。如 <lb ed="X" n="0046b23"/><lb ed="R039" n="0091a17"/>是而取净土。非有形之净土。乃第一体之净土也。 <lb ed="X" n="0046b24"/><lb ed="R039" n="0091a18"/>如是莊严。不取相而为莊严。是真莊严也。依第一 <pb ed="X" xml:id="X25.0472.0046c" n="0046c"/> <lb ed="X" n="0046c01"/><lb ed="R039" n="0091b01"/>義谛。无有形质可取。即非莊严。依俗谛。如是无莊 <lb ed="X" n="0046c02"/><lb ed="R039" n="0091b02"/>严。是名莊严。若执有<persName>佛</persName>土形勝莊严。云我当成就。 <lb ed="X" n="0046c03"/><lb ed="R039" n="0091b03"/>彼即于色等境界。有住著心。为遮此见。故下承以 <lb ed="X" n="0046c04"/><lb ed="R039" n="0091b04"/>应无所住而生其心也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0046c05"/><lb ed="R039" n="0091b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0046c0501"><note place="inline">譬如<name role="" type="person">妙高山</name>。于受用无取。非有漏性故。亦非是因造</note>。</p> <lb ed="X" n="0046c06"/><lb ed="R039" n="0091b06"/><p xml:id="pX25p0046c0601">如山王无取。受报亦复然。远離于诸漏。及有为法故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0046c07"/><lb ed="R039" n="0091b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0046c0701">此释<persName>佛</persName>说非身是名大身義也。<persName>佛</persName>报身如<name role="" type="person">须弥山</name> <lb ed="X" n="0046c08"/><lb ed="R039" n="0091b08"/>王者。须弥虽大。而不取我是山王。以山无分别性 <lb ed="X" n="0046c09"/><lb ed="R039" n="0091b09"/>故。报<persName>佛</persName>亦然。不取我是法王。以无分别故。如何得 <lb ed="X" n="0046c10"/><lb ed="R039" n="0091b10"/>是无分别耶。第一義中。山及色身。皆无体性故。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0046c11"/><lb ed="R039" n="0091b11"/>说非身。是名大身。以受乐报<persName>佛</persName>。远離诸漏。即无有 <lb ed="X" n="0046c12"/><lb ed="R039" n="0091b12"/>物。即是非身。由此非有身。说为有身。唯有淸净身 <lb ed="X" n="0046c13"/><lb ed="R039" n="0091b13"/>故。自体是有。非由因造。远離有为法故。是大身。即 <lb ed="X" n="0046c14"/><lb ed="R039" n="0091b14"/>法身也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0046c15"/><lb ed="R039" n="0091b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0046c1501"><note place="inline">为显多差别。及以成殊勝。前後福不同。更陈其喩说</note>。</p> <lb ed="X" n="0046c16"/><lb ed="R039" n="0091b16"/><p xml:id="pX25p0046c1601">说多義差别。亦成勝挍量。後福过于前。故褈说勝喩。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0046c17"/><lb ed="R039" n="0091b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0046c1701">此释如恒河中所有沙数。至勝前福德義也。前<anchor xml:id="nkr_note_add_0046c1701" n="0046c1701"/><anchor xml:id="beg0046c1701" n="0046c1701"/>已<anchor xml:id="end0046c1701"/> <lb ed="X" n="0046c18"/><lb ed="R039" n="0091b18"/>说宝施之喩。今复说者。岂不重耶。前说一三千界 <lb ed="X" n="0046c19"/><lb ed="R039" n="0092a01"/>宝施。此说无量三千界宝施。虽则总是多義。总是 <lb ed="X" n="0046c20"/><lb ed="R039" n="0092a02"/>勝挍量。然其後者。即多中之多。勝中之勝。故褈说 <lb ed="X" n="0046c21"/><lb ed="R039" n="0092a03"/>也。後福何以过于前耶。前福差别不明成立之因。 <lb ed="X" n="0046c22"/><lb ed="R039" n="0092a04"/>为于菩提无有荷持之用。今欲显其能立因相。更 <lb ed="X" n="0046c23"/><lb ed="R039" n="0092a05"/>将别喩随事而言。故挍量之喩亦复殊勝。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0046c24"/><lb ed="R039" n="0092a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0046c2401"><note place="inline">两成尊重故。由等流殊勝。烦恼因性故。由劣亦勝故</note>。</p> <pb ed="X" xml:id="X25.0472.0047a" n="0047a"/> <lb ed="X" n="0047a01"/><lb ed="R039" n="0092a07"/><p xml:id="pX25p0047a0101">尊重于二处。因习证大体。彼习烦恼因。此降伏染福。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0047a02"/><lb ed="R039" n="0092a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0047a0201">此释随说是经乃至四句偈等。至是名三十二相 <lb ed="X" n="0047a03"/><lb ed="R039" n="0092a09"/>義也。二处者。一是随说四句偈等之处。一是经典 <lb ed="X" n="0047a04"/><lb ed="R039" n="0092a10"/>所在之处。四句偈处。一切天人皆<persName>应供</persName>养如<persName>佛</persName>塔 <lb ed="X" n="0047a05"/><lb ed="R039" n="0092a11"/>庙。<anchor xml:id="nkr_note_add_0047a0501" n="0047a0501"/><anchor xml:id="beg0047a0501" n="0047a0501"/>已<anchor xml:id="end0047a0501"/>尊重矣。经典之处。则为有<persName>佛</persName>若<persName>佛</persName>弟子。又尊 <lb ed="X" n="0047a06"/><lb ed="R039" n="0092a12"/>重之至也。彼以七宝等施。施宝之地。及能施者。无 <lb ed="X" n="0047a07"/><lb ed="R039" n="0092a13"/>如是事。故谓持说勝也。又此经名金刚般若波罗 <lb ed="X" n="0047a08"/><lb ed="R039" n="0092a14"/>蜜。即般若離般若。能与一切诸<persName>佛</persName><persName>如来</persName>证法作勝 <lb ed="X" n="0047a09"/><lb ed="R039" n="0092a15"/>因故。又一切诸<persName>佛</persName>所共说故。皆以修习般若为因。 <lb ed="X" n="0047a10"/><lb ed="R039" n="0092a16"/>证会等流之性。发明大事。无说可说。故曰因习证 <lb ed="X" n="0047a11"/><lb ed="R039" n="0092a17"/>大体也。彼七宝佈施福德。是染烦恼因。以能成就 <lb ed="X" n="0047a12"/><lb ed="R039" n="0092a18"/>烦恼事故。如积微尘以成世界。不離人天因果。是 <lb ed="X" n="0047a13"/><lb ed="R039" n="0092b01"/>因果皆非实有。故曰非微尘非世界。然是微尘非 <lb ed="X" n="0047a14"/><lb ed="R039" n="0092b02"/>贪等烦恼体。是世界非烦恼染因界。故名微尘世 <lb ed="X" n="0047a15"/><lb ed="R039" n="0092b03"/>界。是世尘无记。非彼染烦恼所及。纵能获福。与微 <lb ed="X" n="0047a16"/><lb ed="R039" n="0092b04"/>尘世界等。亦同于无记性。极为微劣。况此持经功 <lb ed="X" n="0047a17"/><lb ed="R039" n="0092b05"/>德。能远離烦恼因。能成<persName>佛</persName>菩提。及成就三十二相。 <lb ed="X" n="0047a18"/><lb ed="R039" n="0092b06"/>非福德中之勝福德乎。又三十二相。非是正觉之 <lb ed="X" n="0047a19"/><lb ed="R039" n="0092b07"/>体性。故名三十二相。比于持说法门。能得大觉性。 <lb ed="X" n="0047a20"/><lb ed="R039" n="0092b08"/>亦为是劣。此<persName>佛</persName>身相虽劣。亦是出世之福。实勝过 <lb ed="X" n="0047a21"/><lb ed="R039" n="0092b09"/>施宝所得世间之染福。况法身因。而不超越此三 <lb ed="X" n="0047a22"/><lb ed="R039" n="0092b10"/>十二相。能降伏染福。而持经功德。更能降伏之也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0047a23"/><lb ed="R039" n="0092b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0047a2301"><note place="inline">彼果勝苦故。难逢勝事故。境岸非知故。于馀不共故</note>。</p> <lb ed="X" n="0047a24"/><lb ed="R039" n="0092b12"/><p xml:id="pX25p0047a2401">苦身勝于彼。稀有及上義。彼智岸难量。亦不同馀法。</p> <pb ed="X" xml:id="X25.0472.0047b" n="0047b"/> <lb ed="X" n="0047b01"/><lb ed="R039" n="0092b13"/><p xml:id="pX25p0047b0101"><note place="inline">是甚深性故。勝馀略诠故。胄族高勝故。望福福珠勝</note>。</p> <lb ed="X" n="0047b02"/><lb ed="R039" n="0092b14"/><p xml:id="pX25p0047b0201">坚实解深義。勝馀修多罗。大因及淸净。福中勝福德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0047b03"/><lb ed="R039" n="0092b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0047b0301">此释以恒河沙等身命佈施。至是名第一波罗蜜 <lb ed="X" n="0047b04"/><lb ed="R039" n="0092b16"/>義也。彼捨无量身命以用佈施。视乎捨资生财宝 <lb ed="X" n="0047b05"/><lb ed="R039" n="0092b17"/>者。所得果报福德。此福勝彼福。何以故。彼捨身命。 <lb ed="X" n="0047b06"/><lb ed="R039" n="0092b18"/>苦身心故。然是苦因。终招苦果。若以四句偈施。脱 <lb ed="X" n="0047b07"/><lb ed="R039" n="0093a01"/>離苦海。其福不尤勝乎。尔时须菩提尊重法故。遂 <lb ed="X" n="0047b08"/><lb ed="R039" n="0093a02"/>便堕泪。此法门稀有。虽有智眼亦未曾闻。复是难 <lb ed="X" n="0047b09"/><lb ed="R039" n="0093a03"/>逢。复是勝事。云何为勝。以上義故。如经说般若波 <lb ed="X" n="0047b10"/><lb ed="R039" n="0093a04"/>罗蜜。即非般若波罗蜜。彼智岸无人能量。云何为 <lb ed="X" n="0047b11"/><lb ed="R039" n="0093a05"/>到。由其所知境岸。唯<persName>佛</persName>。馀无能知者。故曰上義。又 <lb ed="X" n="0047b12"/><lb ed="R039" n="0093a06"/>此法门不同馀法。此中有实相故。除<persName>佛</persName>法。馀处无 <lb ed="X" n="0047b13"/><lb ed="R039" n="0093a07"/>实故。故信心淸净。不信馀法。则生实相。言实相者。 <lb ed="X" n="0047b14"/><lb ed="R039" n="0093a08"/>唯此处有。言非实者。馀处不生。能生是相。当能成 <lb ed="X" n="0047b15"/><lb ed="R039" n="0093a09"/>就第一稀有功德。又此法门。是甚深性。故有能受 <lb ed="X" n="0047b16"/><lb ed="R039" n="0093a10"/>持此经。思量修习。不起我等相者。是于可取境界。 <lb ed="X" n="0047b17"/><lb ed="R039" n="0093a11"/>无有顚倒。得人无我也。又我等相。即是非相。是于 <lb ed="X" n="0047b18"/><lb ed="R039" n="0093a12"/>我取。无有顚倒。得法无我也。此二如其次第。明我 <lb ed="X" n="0047b19"/><lb ed="R039" n="0093a13"/>空法空。以至空空。能離一切诸相。则名诸<persName>佛</persName>。故谓 <lb ed="X" n="0047b20"/><lb ed="R039" n="0093a14"/>真实坚固甚深之義也。<persName>佛</persName>乃印可须菩提所说。若 <lb ed="X" n="0047b21"/><lb ed="R039" n="0093a15"/>复有人闻说是经。始焉不惊。既焉不怖。终焉不畏。 <lb ed="X" n="0047b22"/><lb ed="R039" n="0093a16"/>彼于无上菩提。不以其稀有而惊之。不以其甚深 <lb ed="X" n="0047b23"/><lb ed="R039" n="0093a17"/>而怖之。不以其难成而畏之。是于此经。能生净信。 <lb ed="X" n="0047b24"/><lb ed="R039" n="0093a18"/>更无疑沮。其能生实相。而成就无量功德也必矣。 <pb ed="X" xml:id="X25.0472.0047c" n="0047c"/> <lb ed="X" n="0047c01"/><lb ed="R039" n="0093b01"/>此所谓坚实解深義者。後五百世寧无是人哉。特 <lb ed="X" n="0047c02"/><lb ed="R039" n="0093b02"/>稀有耳。又此法门勝馀修多罗。<persName>佛</persName>说第一波罗蜜。 <lb ed="X" n="0047c03"/><lb ed="R039" n="0093b03"/>非第一波罗蜜故。又云大因者。以第一波罗蜜。能 <lb ed="X" n="0047c04"/><lb ed="R039" n="0093b04"/>为诸<persName>佛</persName>修证大体之因。又云淸净者。以无量诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0047c05"/><lb ed="R039" n="0093b05"/>所共说故。族胄高勝。极其淸净。彼以珍宝施者。无 <lb ed="X" n="0047c06"/><lb ed="R039" n="0093b06"/>有如斯众德圆备。此所得福。望前福聚。不啻霄壤。 <lb ed="X" n="0047c07"/><lb ed="R039" n="0093b07"/>故谓彼福德中之勝福德也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0047c08"/><lb ed="R039" n="0093b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0047c0801"><note place="inline">彼行堪忍时。虽苦行善故。彼德难量故。由斯名勝事</note>。</p> <lb ed="X" n="0047c09"/><lb ed="R039" n="0093b09"/><p xml:id="pX25p0047c0901">能忍于苦行。以苦行有善。彼福不可量。如是最勝義。</p> <lb ed="X" n="0047c10"/><lb ed="R039" n="0093b10"/><p xml:id="pX25p0047c1001"><note place="inline">由无恚怒情。不名为苦性。有安乐大悲。行时非苦果</note>。</p> <lb ed="X" n="0047c11"/><lb ed="R039" n="0093b11"/><p xml:id="pX25p0047c1101">離我及恚相。实无于苦恼。共乐有慈悲。如是苦行果。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0047c12"/><lb ed="R039" n="0093b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0047c1201">此释忍辱波罗蜜。至应生嗔恨義也。谓彼持经者。 <lb ed="X" n="0047c13"/><lb ed="R039" n="0093b13"/>行苦行时。虽同苦果。而此苦行不疲倦。以有堪忍 <lb ed="X" n="0047c14"/><lb ed="R039" n="0093b14"/>性故。名到彼岸。彼岸有二种義。一是善性故。由诸 <lb ed="X" n="0047c15"/><lb ed="R039" n="0093b15"/>波罗蜜。皆以善为体性故。二是彼德难量故。由彼 <lb ed="X" n="0047c16"/><lb ed="R039" n="0093b16"/>德岸曾无知者。故言非波罗蜜。此苦行勝彼捨身 <lb ed="X" n="0047c17"/><lb ed="R039" n="0093b17"/>远矣。如我于尔时无我人众生寿者相。離于我相 <lb ed="X" n="0047c18"/><lb ed="R039" n="0093b18"/>也。及王悔过。我心无嗔。離于恚相也。无我。则无受 <lb ed="X" n="0047c19"/><lb ed="R039" n="0094a01"/>苦者。无嗔。则无恼彼者。但见共乐。不见有苦。但见 <lb ed="X" n="0047c20"/><lb ed="R039" n="0094a02"/>慈悲。不见嗔恨。如是苦行果。由与勝法相应。虽曰 <lb ed="X" n="0047c21"/><lb ed="R039" n="0094a03"/>忍辱到彼岸。其实般若到彼岸也。岂同恒沙身命 <lb ed="X" n="0047c22"/><lb ed="R039" n="0094a04"/>佈施所得果哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0047c23"/><lb ed="R039" n="0094a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0047c2301"><note place="inline">生心因不捨。是故应坚求。谓是得忍边。及此心方便</note>。</p> <lb ed="X" n="0047c24"/><lb ed="R039" n="0094a06"/><p xml:id="pX25p0047c2401">为不捨心起。修行及坚固。为忍波罗蜜。习彼能学心。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0472.0048a" n="0048a"/> <lb ed="X" n="0048a01"/><lb ed="R039" n="0094a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0048a0101">此释又念过去于五百世作忍辱仙人。至不应住 <lb ed="X" n="0048a02"/><lb ed="R039" n="0094a08"/>相佈施義也。<persName>佛</persName>无我人等相。自五百世以来。修行 <lb ed="X" n="0048a03"/><lb ed="R039" n="0094a09"/>坚固。故能与菩提相应。若有菩萨不離我相等。苦 <lb ed="X" n="0048a04"/><lb ed="R039" n="0094a10"/>行之时。见有苦恼。便欲捨菩提之心。是故应離诸 <lb ed="X" n="0048a05"/><lb ed="R039" n="0094a11"/>相。若未生第一菩提心者。有如是过。故偈言。生心 <lb ed="X" n="0048a06"/><lb ed="R039" n="0094a12"/>因不捨。是故应坚求。为何等心。是此心生因。而遣 <lb ed="X" n="0048a07"/><lb ed="R039" n="0094a13"/>坚固勤求。复于何处。是不捨菩提心因。令进求也。 <lb ed="X" n="0048a08"/><lb ed="R039" n="0094a14"/>偈言。为忍波罗蜜。习彼能学心。此谓入初地勝義 <lb ed="X" n="0048a09"/><lb ed="R039" n="0094a15"/>之心。得忍边际。行无住心。故经言发无上正等觉 <lb ed="X" n="0048a10"/><lb ed="R039" n="0094a16"/>心。何以故。示不住生心義故。若心住色等。此必不 <lb ed="X" n="0048a11"/><lb ed="R039" n="0094a17"/>能进求<persName>佛</persName>果。故菩萨应无所住而行佈施。即是生 <lb ed="X" n="0048a12"/><lb ed="R039" n="0094a18"/>起无住著心方便。谓得忍<anchor xml:id="nkr_note_add_0048a1201" n="0048a1201"/><anchor xml:id="beg0048a1201" n="0048a1201"/>已<anchor xml:id="end0048a1201"/>。虽复遭苦。而不弃捨 <lb ed="X" n="0048a13"/><lb ed="R039" n="0094b01"/>大菩提心。故曰习彼能学心也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0048a14"/><lb ed="R039" n="0094b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0048a1401"><note place="inline">应知正行者。是利生因故。于有情事相。应知遍除遣</note>。</p> <lb ed="X" n="0048a15"/><lb ed="R039" n="0094b03"/><p xml:id="pX25p0048a1501">修行利众生。如是因当识。众生及事相。远離亦应知。</p> <lb ed="X" n="0048a16"/><lb ed="R039" n="0094b04"/><p xml:id="pX25p0048a1601"><note place="inline">彼事谓名聚。最勝除其想。诸<persName>世尊</persName>无此。由真见相应</note>。</p> <lb ed="X" n="0048a17"/><lb ed="R039" n="0094b05"/><p xml:id="pX25p0048a1701">假名及阴事。<persName>如来</persName>離彼相。诸<persName>佛</persName>无彼二。以见实法故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0048a18"/><lb ed="R039" n="0094b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0048a1801">此释为利益一切众生。至即非众生義也。云何为 <lb ed="X" n="0048a19"/><lb ed="R039" n="0094b07"/>利益众生修行。复遣不住利益众生事耶。为断此 <lb ed="X" n="0048a20"/><lb ed="R039" n="0094b08"/>疑。故经言。为利益众生。应如是佈施。言此正行者。 <lb ed="X" n="0048a21"/><lb ed="R039" n="0094b09"/>是利益众生因。非取众生相事故。何者是众生事。 <lb ed="X" n="0048a22"/><lb ed="R039" n="0094b10"/>偈言。假名及阴事。<persName>如来</persName>離彼相。彼众生者。唯名字 <lb ed="X" n="0048a23"/><lb ed="R039" n="0094b11"/>施设。唤为众生。即是假名。原无实体。故<persName>如来</persName>说。一 <lb ed="X" n="0048a24"/><lb ed="R039" n="0094b12"/>切相貌。即非相貌。如是足明人无我也。又众生所 <pb ed="X" xml:id="X25.0472.0048b" n="0048b"/> <lb ed="X" n="0048b01"/><lb ed="R039" n="0094b13"/>依。谓由五阴所成。谛观五阴。各无主宰。实无成众 <lb ed="X" n="0048b02"/><lb ed="R039" n="0094b14"/>生事。故<persName>如来</persName>说。一切众生。即非众生。如是足明法 <lb ed="X" n="0048b03"/><lb ed="R039" n="0094b15"/>无我也。诸<persName>佛</persName>明彼二相不实。故无彼二相。以见于 <lb ed="X" n="0048b04"/><lb ed="R039" n="0094b16"/>实相无相故。若见于真实。即不见有所度之人。亦 <lb ed="X" n="0048b05"/><lb ed="R039" n="0094b17"/>不见有能度之智。一切无所住著。是真般若法 <lb ed="X" n="0048b06"/><lb ed="R039" n="0094b18"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0048b07"/><lb ed="R039" n="0095a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0048b0701"><note place="inline">果不住因位。是得彼果因。<persName>世尊</persName>实语故。应知有四种</note>。</p> <lb ed="X" n="0048b08"/><lb ed="R039" n="0095a02"/><p xml:id="pX25p0048b0801">果虽不住道。而道能为因。以诸<persName>佛</persName>实语。彼智有四种。</p> <lb ed="X" n="0048b09"/><lb ed="R039" n="0095a03"/><p xml:id="pX25p0048b0901"><note place="inline">立要说下乘。及说大乘義。由诸授记事。皆无有差舛</note>。</p> <lb ed="X" n="0048b10"/><lb ed="R039" n="0095a04"/><p xml:id="pX25p0048b1001">实智及小乘。说摩诃衍法。及一切受记。以不虚说故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0048b11"/><lb ed="R039" n="0095a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0048b1101">此释<persName>如来</persName>四语義也。<persName>如来</persName>言说。不離利生行施等 <lb ed="X" n="0048b12"/><lb ed="R039" n="0095a06"/>事。即是道也。菩提妙果。虽不住于言说道中。而言 <lb ed="X" n="0048b13"/><lb ed="R039" n="0095a07"/>说之道。能为菩提之因。以诸<persName>佛</persName>真实语言。能证離 <lb ed="X" n="0048b14"/><lb ed="R039" n="0095a08"/>言之果故也。彼言说有四种智。彼真语者。但说真 <lb ed="X" n="0048b15"/><lb ed="R039" n="0095a09"/>体实智。如花严境界。与大菩萨共也。实语者。如四 <lb ed="X" n="0048b16"/><lb ed="R039" n="0095a10"/>谛因缘等法。与小乘共也。如语者。说大乘等法。与 <lb ed="X" n="0048b17"/><lb ed="R039" n="0095a11"/>众菩萨共也。不异语者。如一切受记等语。唯诸如 <lb ed="X" n="0048b18"/><lb ed="R039" n="0095a12"/>来乃能究尽。所谓不共法也。以此四者。不虚诳于 <lb ed="X" n="0048b19"/><lb ed="R039" n="0095a13"/>众生。秦译加一不诳语。非四者外。别有不诳语也。 <lb ed="X" n="0048b20"/><lb ed="R039" n="0095a14"/>语本无诳。即不虚说。何虑其因果不相符耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0048b21"/><lb ed="R039" n="0095a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0048b2101"><note place="inline">不得彼顺故。是非实非妄。如言而执者。对彼故宣说</note>。</p> <lb ed="X" n="0048b22"/><lb ed="R039" n="0095a16"/><p xml:id="pX25p0048b2201">随顺彼实智。说不实不虚。如闻声取证。对治如是说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0048b23"/><lb ed="R039" n="0095a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0048b2301">此释此法无实无虚義也。顺彼实智第一義。说一 <lb ed="X" n="0048b24"/><lb ed="R039" n="0095a18"/>切法本性无生。无生即无有。故无实。既无生。岂有 <pb ed="X" xml:id="X25.0472.0048c" n="0048c"/> <lb ed="X" n="0048c01"/><lb ed="R039" n="0095b01"/>灭。故无虚。上言我是真实语者。今又说无实无虚。 <lb ed="X" n="0048c02"/><lb ed="R039" n="0095b02"/>一说两兼。理难成信。由此答云。如言而执者。对彼 <lb ed="X" n="0048c03"/><lb ed="R039" n="0095b03"/>故宣说。如依声教得证菩提。便谓言中有菩提。又 <lb ed="X" n="0048c04"/><lb ed="R039" n="0095b04"/>闻言中无菩提。便谓毕竟无菩提。不达言空而法 <lb ed="X" n="0048c05"/><lb ed="R039" n="0095b05"/>实故。为破此二执故。说无实者。以所说法。不能得 <lb ed="X" n="0048c06"/><lb ed="R039" n="0095b06"/>彼证法。所以对治言中有菩提之说也。又说无虚 <lb ed="X" n="0048c07"/><lb ed="R039" n="0095b07"/>者。以此所说法。随顺彼证法。证果是实。所以对治 <lb ed="X" n="0048c08"/><lb ed="R039" n="0095b08"/>言中无菩提之说也。唯其无实无虚。故一切应无 <lb ed="X" n="0048c09"/><lb ed="R039" n="0095b09"/>所住。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0048c10"/><lb ed="R039" n="0095b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0048c1001"><note place="inline">当时诸处有。于真性不获。由无知有住。智无住得真</note>。</p> <lb ed="X" n="0048c11"/><lb ed="R039" n="0095b11"/><p xml:id="pX25p0048c1101">时及处实有。而不得真如。无智以住法。馀者有智得。</p> <lb ed="X" n="0048c12"/><lb ed="R039" n="0095b12"/><p xml:id="pX25p0048c1201"><note place="inline">无智犹如暗。当暗智若明。能对及所治。得失现前故</note>。</p> <lb ed="X" n="0048c13"/><lb ed="R039" n="0095b13"/><p xml:id="pX25p0048c1301">暗如愚无智。明者如有智。对法及对治。得灭法如是。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0048c14"/><lb ed="R039" n="0095b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0048c1401">此释心住于法而行佈施。至见种种色義也。一切 <lb ed="X" n="0048c15"/><lb ed="R039" n="0095b15"/>时者。谓过现未来。一切处者。谓三界。众生实有真 <lb ed="X" n="0048c16"/><lb ed="R039" n="0095b16"/>如法。真如有得不得者。由心有住法不住法之异 <lb ed="X" n="0048c17"/><lb ed="R039" n="0095b17"/>耳。无般若之智。而住于法。心不淸净。如暗中无所 <lb ed="X" n="0048c18"/><lb ed="R039" n="0095b18"/>见。虽有解脱之时。虽有涅槃之处。冥然罔觉。故不 <lb ed="X" n="0048c19"/><lb ed="R039" n="0096a01"/>得真如也。有般若之智。而不住于法。心得淸净。如 <lb ed="X" n="0048c20"/><lb ed="R039" n="0096a02"/>有目者。当夜尽日出。见种种色。时时解脱。处处涅 <lb ed="X" n="0048c21"/><lb ed="R039" n="0096a03"/>槃。洞然无碍。故得真如也。明与暗对。是对法也。以 <lb ed="X" n="0048c22"/><lb ed="R039" n="0096a04"/>有智治无智。是对治也。明生则暗灭。智生则愚灭。 <lb ed="X" n="0048c23"/><lb ed="R039" n="0096a05"/>由其有目。显得能对。如夜分<anchor xml:id="nkr_note_add_0048c2301" n="0048c2301"/><anchor xml:id="beg0048c2301" n="0048c2301"/>已<anchor xml:id="end0048c2301"/>尽。显所治暗法尽 <lb ed="X" n="0048c24"/><lb ed="R039" n="0096a06"/>故。如日光明照。显能治法现前故。得失现前。奈何 <pb ed="X" xml:id="X25.0472.0049a" n="0049a"/> <lb ed="X" n="0049a01"/><lb ed="R039" n="0096a07"/>不习般若智乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0049a02"/><lb ed="R039" n="0096a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0049a0201"><note place="inline">由如是正行。获如是福量。于法正行者。业用今当说</note>。</p> <lb ed="X" n="0049a03"/><lb ed="R039" n="0096a09"/><p xml:id="pX25p0049a0301">于何法修行。得何等福德。复成就何业。如是说修行。</p> <lb ed="X" n="0049a04"/><lb ed="R039" n="0096a10"/><p xml:id="pX25p0049a0401"><note place="inline">于文有三种。受持读演说。義得由从他。及<anchor xml:id="nkr_note_add_0049a0401" n="0049a0401"/><anchor xml:id="beg0049a0401" n="0049a0401"/>己<anchor xml:id="end0049a0401"/>闻思故</note>。</p> <lb ed="X" n="0049a05"/><lb ed="R039" n="0096a11"/><p xml:id="pX25p0049a0501">名字三种法。受持闻廣说。修从他及内。得闻是修智。</p> <lb ed="X" n="0049a06"/><lb ed="R039" n="0096a12"/><p xml:id="pX25p0049a0601"><note place="inline">此谓熟内<anchor xml:id="nkr_note_add_0049a0601" n="0049a0601"/><anchor xml:id="beg0049a0601" n="0049a0601"/>己<anchor xml:id="end0049a0601"/>。馀成他有情</note>。</p> <lb ed="X" n="0049a07"/><lb ed="R039" n="0096a13"/><p xml:id="pX25p0049a0701">此为自纯熟。馀者化众生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0049a08"/><lb ed="R039" n="0096a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0049a0801">此释能于此经受持读诵。至成就无量无边功德 <lb ed="X" n="0049a09"/><lb ed="R039" n="0096a15"/>義也。持经功德。挍量殊勝。是修何等行耶。是得何 <lb ed="X" n="0049a10"/><lb ed="R039" n="0096a16"/>等福德耶。复成就何等事业耶。修持说行。是为正 <lb ed="X" n="0049a11"/><lb ed="R039" n="0096a17"/>行。证真如果。是大福德。成就威力殊勝。是大事业。 <lb ed="X" n="0049a12"/><lb ed="R039" n="0096a18"/>如是修行。皆自闻经始也。名字有三种。曰受持。曰 <lb ed="X" n="0049a13"/><lb ed="R039" n="0096b01"/>读诵。曰演说。欲受持其義。廣为人说。先须读诵其 <lb ed="X" n="0049a14"/><lb ed="R039" n="0096b02"/>文。是读诵者闻慧也。受持者思慧也。从他闻法。内 <lb ed="X" n="0049a15"/><lb ed="R039" n="0096b03"/>自思惟。兼此二者。是得修行智也。此闻思修智。不 <lb ed="X" n="0049a16"/><lb ed="R039" n="0096b04"/>为耽玩文字故。为自纯熟般若性智故。以其有馀 <lb ed="X" n="0049a17"/><lb ed="R039" n="0096b05"/>化导众生。常以所闻廣为人说。俾人人皆能成就 <lb ed="X" n="0049a18"/><lb ed="R039" n="0096b06"/>最上第一之果。是为无量无边功德也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0049a19"/><lb ed="R039" n="0096b07"/> <lb ed="X" n="0049a20"/><lb ed="R039" n="0096b08"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>金刚般若波罗蜜经偈释上<note place="inline">宗通卷八</note></cb:jhead></cb:juan> </cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0043b2401" to="#end0043b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0043c0301" to="#end0043c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0043c1201" to="#end0043c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0044a0601" to="#end0044a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0044a0801" to="#end0044a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0044a1401" to="#end0044a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0044a1402" to="#end0044a1402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0044b1501" to="#end0044b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0045c0501" to="#end0045c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0046a0801" to="#end0046a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0046c1701" to="#end0046c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0047a0501" to="#end0047a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0048a1201" to="#end0048a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0048c2301" to="#end0048c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0049a0401" to="#end0049a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0049a0601" to="#end0049a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0043b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0043b2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0043c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0043c0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0043c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0043c1201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0044a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0044a0601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0044a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0044a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0044a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0044a1401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0044a1402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0044a1402">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0044b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0044b1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0045c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0045c0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0046a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0046a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0046c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0046c1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0047a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0047a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0048a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0048a1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0048c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0048c2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0049a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0049a0401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0049a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0049a0601">己【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>